Ma harmonijnie współgrać z pięknem Puszczy Białowieskiej. Jury konkursu na Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie w Hajnówce doceniło ten ukłon w stronę natury pierwszym miejscem.
„Punktem wyjścia dla naszej koncepcji, a zarazem dla zagospodarowania terenu i kształtowania samej formy budynku, była natura – krajobraz i przyroda Puszczy Białowieskiej. Zależało nam na stworzeniu bryły organicznie wkomponowanej w otoczenie. Ta tektoniczna, pawilonowa forma otwiera się na las będący żywym eksponatem” – powiedział Michał Czerwiński, associate partner WXCA i współautor projektu.
Zdaniem jurorów projekt w przekonujący sposób odpowiada na potrzebę stworzenia architektury kompletnej, zakorzenionej w konkretnym miejscu i wrażliwej na jego przyrodniczy oraz kulturowy kontekst.
„Wierzymy, że mądra architektura jest praktyką, w której istota budowania konfrontowana jest z realnością miejsca i jego uwarunkowaniami w kontekście czasu” – podkreśliło jury konkursowe.
Krajobrazowy park Xylopolis
Koncepcja Xylopolis nie ogranicza się wyłącznie do architektury. Zespół projektowy zaplanował także otoczenie, by pawilon wtapiał się w miejscowy krajobraz i pozostawał z nim w dialogu. W projekcie „Brama do Puszczy” zaprasza do lasu, a część programu edukacyjnego zostaje wyprowadzona poza budynek: na tarasy,place, ścieżki i zielone przestrzenie. Całość została zaprojektowana z szacunkiem dla istniejących tu ekosystemów: tak by zachować najcenniejsze fragmenty lasu, z rozwiązaniami związanymi z retencją wody i ochroną bioróżnorodności.
„Puszcza nie będzie tylko tłem dla architektury, ale jej najważniejszym kontekstem i współtwórcą. Dlatego zdecydowaliśmy się stworzyć miejsce, które będzie pozwalało stopniowo przechodzić od architektury do krajobrazu – od poznawania drewna jako materiału i technologii, przez kulturę i naukę, aż po bezpośrednie doświadczenie lasu” – zauważyła Marta-Sękulska Wrońska, architekt i partner WXCA.
Drewno jest w projekcie jednocześnie tematem, materiałem i narzędziem budowania. Architektura Xylopolis opiera się na wyrazistej konstrukcji drewnianej. Regularna, modułowa struktura łączy naturalny charakter materiału z precyzją współczesnych rozwiązań konstrukcyjnych. Rozległe przeszklenia i zielone dachy wzmacniają relację pomiędzy wnętrzem a lasem.
Dzięki zastosowaniu konstrukcji drewnianej sam budynek staje się częścią opowieści o współczesnym, niskoemisyjnym budownictwie i możliwościach wykorzystania drewna w nowoczesnej architekturze.
O czym szumią drzewa
Sercem „Bramy do Puszczy” będzie wielofunkcyjna, interaktywna wystawa, której narracja zostanie oparta na metaforze życia drzewa. Wokół niej zostaną skupione pozostałe funkcje Xylopolis: wystawy czasowe, warsztaty, sala konferencyjno- widowiskowa, mediateka, kawiarnia oraz przestrzenie do spotkań i wydarzeń. Program został zaprojektowany w taki sposób, aby poszczególne funkcje mogły działać w ramach jednego doświadczenia, ale też niezależnie od siebie.
Ważną rolę odgrywać będzie możliwość bezpośredniego kontaktu z krajobrazem – wnętrza płynnie łączą się z zewnętrznymi tarasami, placami i ścieżkami prowadzącymi w stronę lasu. Nauka, kultura i edukacja mogą odbywać się zarówno we wnętrzach, jak i bezpośrednio w lesie – poprzez doświadczenie jego krajobrazu i procesów związanych z drewnem.
„Zależało nam, aby sam budynek mówił o drewnie – nie tylko poprzez program, ale również poprzez konstrukcję. Xylopolis ma być miejscem, w którym można zobaczyć, dotknąć i doświadczyć potencjału drewna, zarówno jako części naturalnego ekosystemu, jak i materiału dla współczesnej architektury” – dodał Michał Czerwiński.
„Brama” otwarta na nowe
„Siłą projektu jest właściwie określona skala oraz półotwarta struktura budynku” – uzasadniało swój wybór jury.
Taki system pozwala swobodnie kształtować program wystawienniczy i relacje pomiędzy poszczególnymi funkcjami a otaczającym lasem. Przyjęte rozwiązanie otwiera drogę do dalszego rozwoju Xylopolis – modułowa struktura umożliwia przyszłą rozbudowę bez utraty czytelności kompozycji. W ocenie jurorów Xylopolis łączy architekturę, krajobraz i program w jedną całość, a jego wartość wynika przede wszystkim ze sposobu, w jaki architektura ustanawia relację z miejscem i proponuje model jego poznawania.
Zielone projekty
Xylopolis nie jest pierwszym projektem WXCA, w którym punktem wyjścia dla architektury staje się pytanie o relację człowieka z naturą. W koncepcjach pracowni zastany krajobraz staje się jednym z tworzyw projektu, a rolą architektury jest często stworzenie warunków do tego, by człowiek mógł go na nowo dostrzec i doświadczać. Takie podejście można odnaleźć zarówno w dużej skali miejskiego krajobrazu, jak i w projektach, w których punktem wyjścia są szczególne uwarunkowania konkretnego miejsca.
Od geologicznego krajobrazu Chęcin, przez miejski ekosystem Pola Mokotowskiego i historyczne Ogrody Ulricha, aż po sąsiedztwo Puszczy Białowieskiej powraca więc podobna zasada: projektowanie zaczyna się od uważnego rozpoznania tego, co już istnieje. Architekci i architektki WXCA projektują tak, by wzmacniać zastane wartości, odsłaniać naturalne procesy i budować warunki do ponownego spotkania człowieka z przyrodą.
Zespół projektowy WXCA: Michał Czerwiński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowsk, Szczepan Wroński.
We współpracy:
TopoScape (architektura krajobrazu): Justyna Dziedziejko, Magdalena Wnęk.
WSP Polska (konsultacje z zakresu konstrukcji): Krzysztof Bielazik i Aleksander Glegoła
Mukko Studio i Michał Sokołowski (wizualizacje)
WXCA to zespół architektów/ek współtworzących interdyscyplinarną pracownię projektową działającą w obszarach architektury, urbanistyki i krajobrazu. Ich prace cechuje wrażliwość na konteksty: miejsca i społeczny, a wszechstronne doświadczenie pozwala na realizację złożonych inwestycji, gdzie priorytetem jestwysoka funkcjonalność i jakość przestrzeni.
Źródło: OKK!
